پیام مازند

آخرين مطالب

از خوش‌باشی‌های بیخودی تا ریاضت‌های تارک دنیایی اقتصادی

از خوش‌باشی‌های بیخودی تا ریاضت‌های تارک دنیایی
  بزرگنمايي:

پیام مازند - ایسنا /از نظر حافظ خوش‌باشی‌های بیخودی، گریز از واقعیت‌ها و تن سپردن به هیجانات برای ندیدن مشکلات و فراموشی، همان‌قدر خودبینانه و بیمارگونه و نافرجامند که گرایش‌های ریاضت‌گونه‌ تارک دنیایی!
محمدجواد فرزان که کتاب سه‌جلدی «چه می‌گفت حافظ» را در کارنامه‌اش دارد، در یادداشت خود با عنوان «حافظِ زندگی (3): گمانه‌ها و واقعیت» که برای انتشار در اختیار ایسنا قرار داده، نوشته است: می‌گویند : «فرجامین سخن را کس نخواهد گفت.» یعنی انسان هیچ‌گاه نمی‌تواند مدعی شناختی کامل از هستی شود. گواه این نکته نظریات و احکامی است که در زمان خود بی‌عیب و نقص شمرده می‌شدند ولی از آن سپس نظریات درست‌تر، کاستی‌های آنها را آشکار کرده و آنها کنار گذاشته شدند.
کشمکشی همیشگی بین واقعیت هستی از یک طرف و گمانه‌ها و ذهنیت‌های ما از طرف دیگر در جریان است.
برآیند این کشمکش‌ها ما را هر دم به فرازی برتر و تواناتر بر می‌کشد و دانش ما در هر زمان یک جمع‌بندی از این کشمکش‌هاست.
می‌توان گفت این غزل حافظ نقلی از چنین فرایندی است: 
به عزم توبه سحر گفتم استخاره کنم
بهار توبه‌شکن می‌رسد چه چاره کنم
بهار با نسیم جانفزا و رویش و شکوفایی سبزه و گل خرامان از راه می‌رسد و انسان‌ها را به دشت و صحرا و بیرون آمدن از خواب زمستانی و از خود و خانه خود فرامی‌خواند. رفتار خویگر شده زمستانی و در خیال‌ها و پندارهای خود ماندن، به توبه می‌ماند. 
بهار توبه‌شکن با گام‌های قطعی و استوار پندارهای پرتردید توبه‌کاران از همراهیش را در هم می‌شکند. 
در برابر صلای پرطنین بهار، لرزش و ناپایداری تصمیم‌گیری برای توبه به زیبایی بیان شده است:
گفتم! عزم کنم! که استخاره کنم! شاید توبه کنم و شاید نه! 
نتیجه چنین توبه و استخاره‌ای و همه دودلی‌ها در پی می‌آید: 
سخن درست بگویم نمی‌توانم دید
که مِی خورند حریفان و من نظاره کنم
دوگانگی پدیدآمده ذهنی در واقعیت اجتماعی نیز تجلی دارد. گرچه "مِی" حافظ مفهومی دیگر از" مِی" حریفان دارد، ولی دوگانگی هنجارها استادانه تصویر شده است. رواداری به هر کار و هر عمل و بهره‌مندی از آن برای حریفان و حق نظاره و تماشایش برای ما پذیرفتنی نیست.
مِی و شراب، در فرهنگ حافظی نماد مهرورزی و عشق و دوستی هستند و مستی، نماد دوست‌داری پاک‌باختگی و عاشقی است.
این ایهام شاعرانه بسیار ماهرانه به کار گرفته شده راز پنهانی را در خود جای داده و از دیوارهای زمان بگذراند، اما مبهم نمانده است. با نشانه‌هایی در گوشه‌هایی از دیوان مفهوم نمادین "می" از مفهوم ظاهری، و سرخوشی برای فراموشی از مسئولیت‌پذیری عاشقانه جدا شده است: 
ای که دائم به خویش مغروری
گر تو را عشق نیست معذوری 
مستی عشق نیست در سر تو 
رو که تو مست آب انگوری 
مستی عشق، مستی آب انگوری نیست، دوست‌داری و پیوند استوار با هستی، با طبیعت، با جامعه است، پرهیز از غرور و خودبینی و گویای تندرستی انسان است.
از دید حافظ ناهمسازی و ناهماهنگی انسان با هستی نوعی بیماری است.
به دور لاله دماغ مرا علاج کنید
گر از میانه‌ بزم طرب کناره کنم
خوش‌باشی‌های بیخودی، گریز از واقعیت‌ها و تن سپردن به هیجانات برای ندیدن مشکلات و فراموشی، همان قدر خودبینانه و بیمارگونه و نافرجامند که گرایش‌های ریاضت‌گونه‌ تارک دنیایی!
عشق متعالی حافظ با طبیعت انسان تندرست بیگانه نیست. ارزش سترگ رهنمود واقع‌بینانه او در موقعیت زمان و مکان آشکارتر می‌شود. زمانی که پندارهای صوفی‌گری و تارک دنیایی و زهد ریایی در اشکال مختلف در همه جهان رواج و قدرت داشت، حکومت‌های اشرافی و اربابی در حالی از ریاضت‌کشی‌ها پاسداری و حمایت می‌کردند که خود تشریفاتی‌ترین دربارها و حرمسراها را داشتند. باورها و رفتارهایی که در ایران در دربارهای صفوی و قاجاری هم گسترش یافته بود و در حاصل کار، جامعه‌ای را که در قرن هشتم سرآمد علم و فناوری و ابعاد اندیشه در جهان بود، چنان از درون تهی ساخت که چندی لگدکوب ستوران تیموری و کله منارهایش شد، چندی زیر فرمان اشرف افغان به تاراج رفت و سپس برای دوره‌ای طولانی مستعمره استعمار شد. 
درست است که در میان مشایخ تصوف نکته‌دانانی چون ابوالحسن خرقانی، ابوسعید ابوالخیر، احمد غزالی و پیرو او عین القضات همدانی و مولانا و عطار و صدها فرزانه دیگر حضور دارند، لیکن در این بستر جریان‌های انگل‌واری نیز شکل گرفت و رشد کرد که خانمانسوز بود.

لینک کوتاه:
https://www.payamemazand.ir/Fa/News/887757/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

گیاهانی که انرژی مثبت را به خانه‌تان می‌آورند

تصویری از اولین اسکناس ایرانی+ عکس

مهران غفوریان: هر چقدر شمسایی برنج نمی خورد شما بخورید

تفاوت فوتسال و فوتبال ایران از نگاه وحید شمسایی

رقابت جذاب دوز بین وحید شمسایی و مهران غفوریان

شمسایی: در فوتسال هم صد در صد خرافات وجود دارد

رقابت پانتومیم بین وحید شمسایی و مهران غفوریان

آنچلوتی رفتنیه، سرمربی بعدی کیه؟

شمسایی: اگه بازیکنی زیاد از حد تک روی کند، پرتش می کنم بیرون!

شناخت مفاخر دینی و علمی، حق یک جامعه است

اولین اسکناس ایران را ببینید + عکس | «چاوِ مبارک» چگونه نامبارک شد؟

چالش انتخاب بازیکن برتر با وحید شمسایی

گزینه شماره یک مدیرعاملی پرسپولیس!

شمسایی: در استقلال چهاردستگی و باندهای عجیب وجود داشت تا نتوانیم قهرمان آسیا شویم

«تالار شهر» خرم‌آباد تا سال 1407 به مرحله افتتاح می‌رسد

استاندار مازندران: سرمایه‌گذاری موجب اشتغال و رشد اقتصادی می‌شود

وزن «پول پیش» آپارتمان‌های اجاره‌ای

راهیان نور در تقویت همبستگی ملی و اجتماعی نقش اساسی دارد

حسینی‌جو: مازندران پاک نیازمند فرهنگ سازی راهبردی و علمی است

رضا نوروزی : یکی از ایرادهای من به آقای چمنیان، بحث استعدادیابی و دستیاران ایشان بود

عباس چمنیان : همه ی مربیان دوست دارند خودشان را وارد چالش کنند

کابوس تازه رئال مادرید؛ زانوی رودیگر درد دارد!

دلیل جالب شمسایی برای ادامه ندادن فوتسال در اروپا

زمان جدید قطعی برق مازندران و ساری فردا یکشنبه 31 فروردین 1404 + جدول خاموشی برق مازندران 24 ساعت آینده

آیین رونمایی از کتاب یار آشنا در خرم آباد برگزار شد

زمان جدید قطعی برق لرستان و خرم آباد فردا یکشنبه 31 فروردین 1404 + جدول خاموشی برق لرستان 24 ساعت آینده

بزرگداشت چهره ماندگار پزشکی لرستان در هفته نکوداشت خرم‌آباد

جشن بزرگ روز دختر در خرم‌آباد برگزار می‌شود

خلاصه بازی الجزیره 2 - شباب الاهلی 1

عباس چمنیان: اینکه ما نتوانستیم در همه ی بازی ها کیفیت بازی را در سطح بالا نگهداریم، اشکال من است

این گدای جوان میلیونر به مردم وام هم میدهد/ به گدایی اعتیاد دارم و...

شاهد توازن و تعادل فرهنگی در جامعه هستیم

مازندران نیازمند سرمایه‌گذاری خرد و کلان است

روش نگهداری گیاه آلوئه ورا

حمایت دستگاه قضا از سرمایه‌گذاری در مازندران‌

وداع باشکوه مردم دیار علویان با پیکر شهید «محمد ایاره» در ساری

رشد نجومی بورس در راه است | منتظر بورس سبز باشید

تاثیرات مغزها در بدن انسان

امگا3 موجود در گردو به اندازه یک ماهی است!

توصیه دکتر برای خوردن گردو با خوراکی‌های دیگر

بزرگداشت عطار، سعدی و پروین در کوالالامپور

گل سردار آزمون در دیدار امشب شباب الاهلی مقابل الجزیره

تکنولوژی جالب تحویل توپ در بازی فینال لیگ‌کاپ امارت بین الجزیره و شباب الاهلی

تاریخ قرعه‌کشی لیگ برتر مشخص شد

همه‌چیز درباره فیلم «اف 1» برد پیت؛ از داستان تا تاریخ اکران

ایرج نوذری پس از 20 سال به دوبله بازگشت

آیت الله محمدی لائینی: شناخت ابعاد شخصیتی افتخارات ملی حق یک جامعه است

وداع شمال کشور با روزهای بارانی و برفی / بهار با تاخیر رسید

فوری/ شهادت یکی از نیروهای امنیتی ایرانی+جزئیات

شهادت یک نیروی امنیتی مازندران حین مأموریت